CPU yani i\u015flemci, bilgisayarlarda t\u00fcm i\u015flemleri yapan temel bile\u015fendir. Bir bilgisayar\u0131n beynidir demek hatal\u0131 bir tabir olmayacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011fer t\u00fcm bile\u015fenlerin y\u00f6netilmesi ve bilgisayarda yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc i\u015flemin hesaplanmas\u0131 CPU\u2019nun g\u00f6revidir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Hosting hizmetlerinin sunuldu\u011fu sunucular ise, kesintisiz \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f bilgisayarlardan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
D\u00fcnyadaki t\u00fcm web siteleri HTML tabanl\u0131d\u0131r. HTML, taray\u0131c\u0131n\u0131zda bir sitenin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenece\u011finden sorumludur ve taray\u0131c\u0131n\u0131z, HTML kodlar\u0131 i\u015fleyerek bir web sitesini size do\u011fru \u015fekilde g\u00f6sterir. Tabi ki bu s\u00fcre\u00e7te CSS\/Javascript vb. etkenler olsa da bunlar bu yaz\u0131n\u0131n konusu de\u011fil.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Bir PHP scripti ele al\u0131rsak, PHP kodlar, sunucu taraf\u0131nda i\u015flenir ve HTML kodlara \u00e7evrilerek taray\u0131c\u0131ya g\u00f6nderilir. Yani yaz\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n kodu yazarken yapmak istedi\u011fi her t\u00fcrl\u00fc hesaplama, her t\u00fcrl\u00fc kontrol ve her t\u00fcrl\u00fc i\u015flem, sunucu taraf\u0131ndan i\u015flenerek HTML kodlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Basit bir \u00f6rnek verecek olursak, bir \u00fcye giri\u015fi sayfas\u0131nda, g\u00f6nderilen kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 ve \u015fifrenin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131nu kontrol etmek i\u00e7in PHP kodlar kullan\u0131l\u0131r. Kullan\u0131c\u0131 do\u011fru bilgilerle giri\u015f yap\u0131yorsa bir oturum ba\u015flat\u0131p sayfada \u00f6zelli\u015ftirilmi\u015f yaz\u0131lar g\u00f6sterilmesi(Ho\u015fgeldiniz xxxx gibi) ya da bu ki\u015finin sitede sayfalar\u0131 gezerken oturumunun a\u00e7\u0131k olup olmad\u0131\u011f\u0131 gibi her t\u00fcrl\u00fc kontrol, PHP yaz\u0131l\u0131m taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r ve yaz\u0131l\u0131m haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 kriterler \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde HTML \u00fcreterek taray\u0131c\u0131ya g\u00f6nderir, b\u00f6ylece ortaya g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenebilecek bir web sayfas\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
B\u00fct\u00fcn bu i\u015flemlerin, temelde herhangi bir bilgisayar program\u0131ndan fark\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Windows bilgisayar\u0131n\u0131zda .exe olan bir program\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilirsiniz ve bu program \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00f6zelliklerine g\u00f6re bir CPU ve RAM kullan\u0131m\u0131 yapar, web sitelerinde de durum tamamen bundan ibarettir. Arka planda \u00e7al\u0131\u015fan PHP kodlar, MySQL sorgular\u0131 gibi bir \u00e7ok program, web sitenizin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in seferber olur ve ortaya bir HTML \u00e7\u0131kar\u0131p taray\u0131c\u0131ya g\u00f6ndermek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Sadece HTML\u2019den ibaret olan sayfalar, sunucu taraf\u0131nda bir i\u015flem gerektirmedi\u011fi i\u00e7in, yapt\u0131klar\u0131 CPU\/RAM kullan\u0131mlar\u0131 son derece \u00f6nemsizdir. Ancak PHP\/ASP gibi yaz\u0131l\u0131mlar i\u00e7in bu durum b\u00f6yle de\u011fildir, yaz\u0131lan kodlara ve yap\u0131lan i\u015flemlere g\u00f6re sistem bir CPU kullan\u0131m\u0131 yapar yani i\u015flemci g\u00fcc\u00fc kullan\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Daha net bir \u00f6rnek vermek gerekir ise, WordPress bir sitede, bir ziyaret\u00e7i siteye girdi\u011finde WordPress\u2019e ait PHP kodlar \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Bu kodlar MySQL \u00fczerinde de sorgular \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve veritaban\u0131ndan yaz\u0131lar\u0131 al\u0131r, kurulu tema ve eklentiler ayr\u0131 kodlar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p istenen i\u015fleri yapar ve sonu\u00e7 olarak ziyaret\u00e7i, arkaplanda PHP kodlar\u0131n i\u015fledi\u011fi ve HTML\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir sayfay\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler. Sitenin a\u00e7\u0131lma s\u00fcresi boyunca, bu i\u015flemler arkaplanda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor demektir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Buna g\u00f6re, bir web sitesinin h\u0131z\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli etkenin sitede \u00e7al\u0131\u015fan yaz\u0131l\u0131m oldu\u011funu s\u00f6ylemek hatal\u0131 de\u011fildir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6rsel, javascript, HTML gibi statik yani sunucu taraf\u0131nda i\u015fleme tabi tutulmayan \u00f6\u011feler, b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerine g\u00f6re a\u00e7\u0131l\u0131\u015f h\u0131z\u0131na etki etse de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck i\u00e7erikler kullan\u0131lmad\u0131k\u00e7a bu \u00f6\u011feler h\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemsizdir. \u00d6rne\u011fin, web sitenizin anasayfas\u0131na her biri 5MB boyutunda 5 adet resim koyarsan\u0131z, sitenize bir ziyaret\u00e7i girdi\u011finde sitenin y\u00fcklenmesi i\u00e7in 25MB dosya indirmesi gerekir. Bu s\u00fcre\u00e7te sunucu taraf\u0131nda bir kod \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaz, bu y\u00fczden bu i\u015flemin CPU kullan\u0131m\u0131 yok say\u0131labilecek kadar d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr, ancak kullan\u0131c\u0131 internet h\u0131z\u0131na g\u00f6re 25MB dosyay\u0131 indirene kadar zaman kaybedecek ve site ge\u00e7 a\u00e7\u0131l\u0131yor olacakt\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Bunun yan\u0131nda ise HTML, g\u00f6rseller ve her t\u00fcrl\u00fc statik \u00f6\u011frenin toplam\u0131n\u0131n 1MB civar\u0131nda oldu\u011fu bir web sitesini ele al\u0131rsak, ortalama bir kullan\u0131c\u0131nun internet ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n bu veriyi indirmesi 1 saniye alt\u0131nda s\u00fcrecek olsa da, arkaplanda \u00e7ok fazla PHP kodlar\u0131 ve MySQL sorgular\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olabilir ve bu i\u015flemler tamamlanana kadar saniyeler ge\u00e7ebilir, bu sebeple site ge\u00e7 a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
PHP-ASP, MySQL ve benzeri her t\u00fcrl\u00fc sunucu tabanl\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n bir bilgisayar program\u0131 oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re, \u015fimdi biraz daha detaya inebiliriz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\u0130yi kodlanm\u0131\u015f, gereksiz i\u015flemler ve sorgularla bo\u015f yere sunucuyu yormayan ve web siteleri i\u00e7in haz\u0131rlanan yaz\u0131l\u0131mlar, genellikle sunucu taraf\u0131ndan 1sn\u2019nin alt\u0131nda bir s\u00fcrede i\u015flenir ve bu s\u00fcre\u00e7te \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck i\u015flemci g\u00fcc\u00fc kullan\u0131rlar. Yine WordPress\u2019den \u00f6rnek vermek gerekirse, WordPress ne yaz\u0131k ki bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikler sebebiyle bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fck i\u015flem g\u00fcc\u00fcne sahip duyan bir yaz\u0131l\u0131m olarak lanse edilemez, aksine olduk\u00e7a y\u00fcksek i\u015flemci g\u00fcc\u00fc kullan\u0131r. Kurulan tema ve buna ba\u011fl\u0131 \u00f6zellikler, kurulan eklentiler yani eklenen her \u00f6zellik de ilave olarak PHP hesaplamalar\u0131 ve sorgular\u0131na yol a\u00e7acak olup web sitesini yava\u015flatacak, olduk\u00e7a y\u00fcksek i\u015flemci kullanan ve uzun s\u00fcre boyunca bu hesaplamalar\u0131n sonlanmad\u0131\u011f\u0131 siteler ziyaret\u00e7ilere yava\u015f a\u00e7\u0131lan sayfalar olarak geri d\u00f6necektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc arka planda \u00e7al\u0131\u015fan kodlar i\u015flem yaparak ziyaret\u00e7iye HTML sunmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Tam olarak bu noktada ise \u201ccache\u201d yani \u00f6nbellekleme eklentileri devreye girmekte olup, her yeni ziyaret\u00e7ide bu HTML\u2019i olu\u015fturmak i\u00e7in hesaplamalar yapmak yerine, bu tip eklentiler olu\u015fturulan HTML\u2019i kaydeder ve sonraki ziyaret\u00e7iye tekrar bu hesaplamalar\u0131 yap\u0131p i\u015flemci g\u00fcc\u00fc harcamadan ve zaman kaybetmeden sunar. \u0130yi haz\u0131rlanm\u0131\u015f cache yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 bunu yaparken olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck CPU g\u00fcc\u00fc kullan\u0131r. \u00d6rnek olarak, web sitenize girildi\u011finde yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131z 3 saniye boyunca %60 CPU kullanarak sayfay\u0131 sunabiliyorsa, iyi bir cache yaz\u0131l\u0131m\u0131 ile 1sn\u2019den k\u0131sa s\u00fcrede ve %5\u2019in alt\u0131nda CPU kullan\u0131m\u0131 ile sayfay\u0131 sonraki ziyaret\u00e7iye sunabilirsiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Linux sistemlerde, %100 CPU kullan\u0131m\u0131 demek, 1-core kullan\u0131m anlam\u0131na gelmektedir. Yani 8 \u00e7ekirdekli bir i\u015flemci olan bir Linux sistemde, kullan\u0131labilecek CPU miktar\u0131 %800\u2019d\u00fcr. 32 \u00e7ekirdekli bir sistemde ise %3200 olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla web hosting hizmetlerinde size %100 CPU limiti sunuluyorsa, o sunucudaki t\u00fcm \u00e7ekirdekler dahil t\u00fcm i\u015flemci g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanabilece\u011finiz anlam\u0131na gelmemektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Web siteniz y\u00fcksek ziyaret\u00e7i al\u0131yorsa, yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131z\u0131n CPU kullan\u0131m\u0131 normalden daha da \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc web siteniz sayfay\u0131 sunabilmek i\u00e7in 2 saniye boyunca %50 CPU kullan\u0131yorsa, ayn\u0131 anda 2 ki\u015fi girdi\u011finde 2 saniye boyunca %100 CPU kullan\u0131m\u0131 yapacak demektir. Bu da demektir ki, ayn\u0131 anda siteye giren 3. ziyaret\u00e7i, di\u011fer 2 i\u015flemin sonlanmas\u0131n\u0131 bekleyecek, sonra kendi giri\u015fi i\u00e7in tekrar i\u015flem ba\u015flayacak, yani sayfaya 4 saniye gibi bir s\u00fcrede ula\u015fabilecektir. Daha y\u00fcksek CPU kullan\u0131m\u0131 yapan yaz\u0131l\u0131mlarda bu durum daha da k\u00f6t\u00fc bir hale gelecek ve site bir noktadan sonra a\u00e7\u0131lmaz hale gelecektir. \u00c7ok y\u00fcksek ziyaret\u00e7i al\u0131p yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00e7ok iyi \u015fekilde optimize edilmi\u015f web siteleri hi\u00e7bir sorun ya\u015famazken ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sorunlu yaz\u0131l\u0131ma sahip web siteleri sadece 1-2 ki\u015finin giri\u015fiyle bile ciddi yava\u015fl\u0131klar ya\u015fayabilmekte ve a\u00e7\u0131lmaz hale gelebilmektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
Sonuca birle\u015ftirmek gerekirse, web sitesindeki HTML, CSS, Javascript, g\u00f6rsel vb.\u00a0Statik b\u00f6cekler web sitesi h\u0131z\u0131na sadece ba\u011flant\u0131 h\u0131z\u0131(bant geni\u015fli\u011fi) kullan\u0131m etkisini art\u0131rma, arkaplanda \u00e7al\u0131\u015fan yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131z\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemler sunucunun yan\u0131t s\u00fcresini belirler.\u00a0GTmetrix gibi online sorgulama ara\u00e7lar\u0131, web sitenizin statik mimarilerini kontrol ederek resim boyutlar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltmeniz, Javascript\/CSS vb.\u00a0statik elemanlar\u0131 d\u00fczenlemeniz konusunda sizi y\u00f6nlendirir ve bant geni\u015fli\u011fine y\u00f6nelik optimizasyonlar \u00f6nerir.\u00a0Bunlar\u0131n optimize edilmesi ne kadar \u00f6nemli olsa da, bu d\u00fczenlemelerin CPU kullan\u0131m\u0131n\u0131n hi\u00e7bir etkisi olmayacakt\u0131r.\u00a0CPU kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in arkaplanda \u00e7al\u0131\u015fan yaz\u0131l\u0131m\u0131n kodlar\u0131n\u0131n incelenmesi ve gereksiz her t\u00fcrl\u00fc hesaplaman\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, gereksiz her t\u00fcrden ar\u015fiv sorgusunun sadele\u015ftirilmesi\/kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
CPU yani i\u015flemci, bilgisayarlarda t\u00fcm i\u015flemleri yapan temel bile\u015fendir. Bir bilgisayar\u0131n beynidir demek hatal\u0131 bir tabir olmayacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011fer t\u00fcm bile\u015fenlerin y\u00f6netilmesi ve bilgisayarda yap\u0131lan […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":2,"featured_media":1456,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[198],"tags":[],"class_list":["post-50","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-web-tasarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1457,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50\/revisions\/1457"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biltek.net.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}